ویدئو کنفرانس

- H.320

اين يك استاندارد جهاني مورد تاييد ITU مي‌باشد كه مانند چتر كليه قراردادهاي انتقال صدا و تصوير مبتني بر سرويس‌هاي شبكه ديجيتال يا ISDN را تحت پوشش قرار مي‌دهد.

H.323

اين يك استاندارد جهاني مورد تاييد ITU مي‌باشد كه مانند چتر كليه قراردادهاي انتقال صدا و تصوير مبتني بر پروتكل اينترنت يا IP را تحت پوشش قرار مي‌دهد.
با توجه به اينكه شبكه‌هاي مبتني بر ISDN در آينده‌ جاي خود را به شبكه‌هاي IP خواهند داد، كمپاني‌هاي سازنده نيز كمتر به پشتيباني از ISDN در محصولات خود رغبت نشان مي‌دهند. به همين دليل خانواده H.323 امروزه از استقبال بيشتري برخوردار
است و كمپاني‌هاي سازنده به جاي اينكه هر دو شبكه ISDN و IP را پوشش دهند، شبكه‌هاي IP را مستقيماً روي محصولات خود پشتيباني كرده و از يك دستگاه ويژه براي اتصال ISDN و IP در شبكه‌هاي ISDN استفاده مي‌كنند. به عبارت ديگر پيش‌فرض محصولات، كار در محيط IP مي‌باشد در غير اين صورت از يك مبدل براي اتصال بين IP و ISDN استفاده مي‌كنند.

الگوريتم‌هاي فشرده سازي:

در اين بخش به الگوريتم‌هاي فشرده‌سازي به صورت فهرست‌وار اشاره خواهيم نمود. جهت دريافت اطلاعات تكميلي مي‌توانيد به وب‌سايت‌هاي تخصصي و يا دانشنامه Wikipedia مراجعه نماييد:

مشهورترين الگوريتم‌هاي فشرده‌سازي تصوير:

- در ويدئوكنفرانس استانداردهاي فشرده‌سازي تصوير مورد تأييد ITU از خانواده H.2XX هستند. اين الگوريتم‌ها عبارتند از: H.264، H.263++ ، H.263+ ، H.263 ،H.261 . الگوريتم‌هاي ياد شده با افزايش شماره به ترتيب جديدتر و پيشرفته‌تر شدند. به طور مثال استاندارد H.264 همان كيفيت تصويري كه در استاندارد H.263++ به دست مي‌آيد را با نصف پهناي باند تأمين مي‌كند، يعني حدوداً 2 برابر فشرده‌سازي انجام مي‌دهد. پوشش اين پروتكل‌ها توسط محصولات ويدئوكنفرانس باعث افزايش Compatibility نيز خواهد شد. بدين معني كه ترمينال‌ها مي‌توانند در قالب اين قراردادها با يكديگر ارتباط برقرار نمايند.
در اين ميان H.264 از اقبال بسيار بيشتري برخوردار است. اين استاندارد در سال 2004 ميلادي تدوين شد و کمپاني های توليد کننده تجهيزات از اين استاندارد براي توليد تصاوير با كيفيت بهتر در پهناي باند كمتر استفاده مي‌نمايند.
همچنين، پروتكل H.264 فشرده‌سازي تصاوير با كيفيت HD را حتي در قدرت تفكيك 1080p پشتيباني مي‌نمايد.

مشهورترين الگوريتم‌هاي فشرده‌سازي صدا:

- استانداردهاي فشرده‌سازي صدا نيز که مورد تأييد ITU هستند عبارتند از : G.711, G.722, G.722.1C, G.728, G.729, MPEG-4 AAC-LC, MPEG-4 AAC-LD
پروتکل هاي استاندارد ديگري نيز وجود دارند که بسيار مورد استفاده قرار مي گيرند اما از خانواده ITU نيستند به طور مثال استاندارد (Polycom® Siren14™) که از طرف شرکت توليد کننده Polycom ارائه شده است گرچه يک استاندارد اختصاصي مي باشد، اما توسط برخي ديگر از برند ها نيز پشتيباني مي شود.
تفاوت الگوريتم هاي فشرده سازي صدا هم در کيفيت و رزولاسيون صدا مي باشد و هم در ميزان تاخير ايجاد شده با يکديگر متفاوت هستند. از اين بين بهترين استانداردهاي صدا براي ويدوکنفرانس MPEG-4 AAC ميباشند که نه تنها داراي کيفيت مطلوب هستند بلکه کمترين تاخير را به ازاي بيشترين فشرده سازي ارائه مي دهند.

فناوري HD يا High Definition

با پیدایش صفحات نمایش بزرگ و بحث افزایش کیفیت تصاوير روی این صفحات، تولیدکنندگان بزرگ دنیا برآن شدند تا همگام با افزایش سایز صفحه نمایش، کیفیت تصاوير به دست آمده را نیز ارتقا دهند.
افزایش سایز تصاویر تنها با درشت کردن پیکسل‌ها بر اساس استانداردهای کلاسیک چندان موفقیت‌آمیز نبوده و هجوم همه روزه تکنیک‌های ارتباطی بر بستر رسانه‌های دیجیتالي، نياز به تدوین استانداردهای بین المللی جدیدي را بیشتر آشكار نمود.
جديدترين استاندارد تدوين شده در اين زمينه، استاندارد High Definition یا به اختصار HD است. واژه High Definition یا به اختصار HD به معنای «كيفيت برتر تصاوير با جزئیات بالا» می باشد. در اصلHD استانداردی برای نمایش تصاویر متحرک ویدئویی است. با توجه به دوره عمر فناوري، ورود این تکنولوژی جديد به دنیای فناوری به معنی آغاز خروج استانداردهای کلاسیک مانند PAL و NTSC از بازار ویدئو مي‌باشد. هر چند که این اتفاق ممکن است در كليه زمينه‌هاي موجود به طور همزمان و در کوتاه مدت رخ ندهد اما قابل پيش‌بيني است كه در زمینه پخش تلویزیونی یا نمایش فیلم به زودی شاهد فراگیرشدن استاندارد HD باشیم.

قدرت تفكيك HD

تصاویر HD در دو نسخه 720p و 1080p ارائه می شوند. تصاویر با تعداد خطوط افقی 720 را HD Ready و تصاویر با تعداد خط افقی 1080p را Full HD مي‌گويند. در سیستم HD از يك طرف با افزایش قدرت تفکیک تصاویر (Resolution) کیفیت تصاوير به نحو چشمگیری افزایش یافت. از طرف دیگر نسبت تصویر 4:3 (که در استانداردهای PAL و NTSC وجود دارد) نیز به نسبت تصویر 16:9 یا همان Wide تغییر یافته تا با سازگاری هر چه بیشتر با چشم انسان کیفیت نهایی تصاوير بسیار مطلوب‌تر گردد. شکل زیر مقایسه ای از استانداردهای اشاره شده را نشان می دهد. همانطور که مشاهده می‌شود استاندارد HD نه تنها تعداد خطوط عموی و افقی بسیار بیشتری را به نمایش می گذارد، بلکه دارای نسبت طول به عرض Wide می باشد.

شبكه

راه‌اندازي شبكه

از آنجا كه برقراري ارتباط ويدئوكنفرانس بدون وجود شبكه امكان‌پذير نمي‌باشد، بنابراين مي‌بايست قبل از اقدام به خريداري تجهيزات ويدئوكنفرانس، شبكه مناسبي برپا نمود. راه‌اندازي شبكه خود نياز به تعريف پروژه جداگانه‌اي دارد و همچنين مباحث تخصصي بسياري را شامل مي‌شود. در هر صورت به دليل اينكه كيفيت شبكه مستقيماً بر كيفيت ويدئوكنفرانس موثر است در طراحي و انتخاب تجهيزات شبكه مي‌بايست دقت نظر كافي اعمال گردد.

انواع شبكه‌ها:

شبكه‌ها از نظر تكنولوژي يا توپولوژي داراي تنوع بسيار زيادي هستند. معمولاً يكي از تصورات نادرستي كه در زمينه ويدئوكنفرانس وجود دارد، اين است كه تصور مي‌شود كه پهناي باند زيادي براي ويدئوكنفرانس لازم است. در صورتي كه تنها با 128kbps امكان برقراري يك ارتباط زنده و دوطرفه ولو با كيفيت محدودتر وجود دارد. در ادامه مختصري در مورد شبكه‌هاي حال حاضر كه امكان ديدئوكنفرانس را فراهم مي‌كنند اشاره خواهيم داشت.

LAN

اساساً بهترين بسترشبكه نه تنها براي ويدئوكنفرانس بلكه براي ساير هدف‌هاي ارتباطي شبكه LAN مي‌باشد. اين شبكه محدوديت‌هايي همچون پهناي باند، packet lost ، delay ، jitter و... را ندارد از طرفي هزينه آبونمان نيز نخواهد داشت. محدوديت آن بيشتر فيزيكي مي‌باشد. به‌طوري كه امكان ويدئوكنفرانس تنها در مكان‌هاي مجاور هم ميسر خواهد شد.

Wireless

اين راه‌حل چنانچه از توپولوژي نقطه به نقطه استفاده شود بسيار كارآمد خواهد بود. مثل دو ساختمان كه از طريق اتصال wireless به هم متصلند. اما در صورتي كه به صورت چتر wireless راه‌اندازي شود محدوديت‌هايي از قبيل پهناي باند يا stability به دنبال دارد. حسن ديگر اين شبكه‌ها اين است كه تنها داراي هزينه اوليه هستند و نصب آنها نيز آسان است.

Internet

صرف نظر از اينكه Internet از چه طريقي راه‌اندازي شده است، اين راه‌حل از اولويت كمتري نسبت به LAN يا wireless برخوردار است. راه‌حل Internet داراي محدوديت‌هاي فراواني است كه درصورتي كه اين محدوديت‌ها بطرف گردند، حاصل كار رضايت‌بخش خواهد بود. لازم به ذكر است كه پهناي باندهاي مشترك مانند ADSL معمولا براي ويدئوكنفرانس كه زندگي صدا و تصوير از ملزومات آن است چندان توصيه نمي‌شود. مگر ADSL با پهناي باند بالا كه تماس ويدئوكنفرانس روي پهناي باند كمتر صورت گيرد. محدوديت‌هايي كه بايد در نظر گرفته شوند عبارتند از: Security، Firewall ، Static IP Address ، Ping time، packet lost ، jitter، QOS و...

Satellite

راه‌كارهاي ماهواره‌اي نيز از جمله راه‌كارهاي ارتباطي متداول هستند. شبكه‌هاي ماهواره‌اي بيش از آنكه محدوديت‌هاي فني داشته باشند، گران هستند. اما اين ويژگي را دارند كه از هر دو نقطه‌اي با هر شرايطي مي‌توان لينك ماهواره‌اي برقرار كرد. به همين دليل Satellite معمولاً آخرين گزينه براي پياده‌سازي شبكه با برد بالا مي‌باشند. از نظر فني Satellite بسياري از محدوديت‌هاي Internet را ندارد اما داراي Ping time نسبتاً بالايي مي‌باشد. اين موضوع سبب بالا رفتن delay بين سخنران و مستمع مي‌شود.

Fiber Optic

فيبر نوري بهترين گزينه براي ارتباطات راه دور است. از نظر فني تقريباً مانند LAN عمل مي‌كند و كيفيت بسيار مطلوبي دارد ولي بسيار گران است و از طرفي زيرساخت ارتباطي فيبر نوري در كشور چندان در دسترس همگان قرار ندارد. در صورتيكه بستر فيبر مهيا باشد بدون اتلاف وقت مي‌بايست تجهيزات ويدئوكنفرانس را بر پا نمود.

راه‌كارهاي مخابراتي شامل MPLS ، E1، Leased Line ، HDSL و..

راه‌كار‌هايي مخابراتي بسيار متنوع هستند. بر حسب نوع كاربرد يا محدوديت‌هاي مشتري، مي‌توان از راه‌حل‌هاي گوناگوني استفاده نمود. استفاده از اين شبكه‌ها ممكن است در عمل تجربه‌اي متفاوت باشند. مثلا در حاليكه خطوط انتقال اختصاصي يا Leased Line بسيار مطلوب هستند اما به مسافت حساسند و ممكن است در برخي از پروژه‌ها كاربران را ناراضي كنند. شبكه‌هاي MPLS به سادگي راه اندازي مي‌شوند ولي چون اختصاصي نيستند، مشكلات مخابراتي مستقيما شبكه را تحت تاثير قرار مي‌دهند. اينكه هر يك از اين شبكه‌ها از نظر فني داراي چه ويژگي‌ها و چه محدوديت‌هايي هستند در مقابل مشكلات اجرا چندان مهم نيستند. از طرفي امكان استفاده از همه اين شبكه ها در هر زمان و مكان ميسر نيست. امروزه كاربران بسيار زيادي از راه‌كار‌هاي مخابراتي به عنوان بستر ارتباطي ويدئوكنفرانس استفاده مي‌كنند. در مجموع بايد گفت طراحي اين شبكه‌ها بسيار مهم است و مي‌بايست توسط كارشناسان حرفه‌اي شبكه صورت گيرد.

- پهناي باند مورد نياز

لزوماً افزايش پهناي باند به معناي بهتر شدن كيفيت نيست. از طرفي داشتن پهناي باند بالا هم لزوماً‌ تنها فاكتور تعيين كننده كيفيت ارتباط نيست. اي بسا كه با پهناي باند 1Mbps به دليل بالا بودن Packet Lost نتوان يك ارتباط حتي متوسط برقرار كرد. بنابراين بايد توجه داشت كه اولاً‌ غير از پهناي باند ساير مشخصات شبكه نيز مورد بررسي دقيق قرار گيرد ثانياً مي‌توان حتي با 128Kbps يك ارتباط ويدئوكنفرانس دو طرفه برقرار نمود. در اين پهناي باند Resolution تصوير كاهش مي‌يابد و تعداد فريم‌ها در هر ثانيه كاهش پيدا مي‌كند. اما شخص مقابل كاملا شناخته مي‌شود و صدا و تصوير كاملا سينك هستند. اساساً براي برقراري ارتباط خوب سليقه مشتري نيز مد نظر است. مثلاً كسي كه شبكه فيبر در اختيار دارد حداكثر انتظار را از كيفيت ويدئوكنفرانس خواهد داشت، در مقابل كسي كه مبالغ زيادي بابت برقراري ارتباط ماهواره پرداخت مي‌نمايد، ترجيح مي‌دهد با كمترين پهناي باند كه حداقل كيفيت مورد نياز را خواهد داشت، تماس ويدئوكنفرانس برقرار كند. هر چه پهناي باند بالا تر باشد در شرايط يكسان كيفيت بهتر خواهد شد. ولي اگر به پهناي بناد 1.5Mbps برسيم، تقريبا افزايش پهناي باند تاثيري در كيفيت ارتباط نخواهد داشت. مضافاً‌ اينكه حتي اگر روي شبكه LAN هم باشيم بسياري از ترمينال‌هاي ويدئوكنفرانس بيش از 2Mbps را استفاده نخواهند كرد. براي درك نسبت پهناي باند به كيفيت خصوصاً با قدرت تفكيك HD به بخش فناوري HD نماييد.

امنيت

يكي از كاربرد‌هاي ويدئوكنفرانس برگزاري جلسات خطير و عمده بين مديران ارشد مجموعه‌ها و سازمان‌ها مي‌باشد. محتواي اين جلسات مي‌تواند شامل موارد بسيار حساس و مهم و حتي سري و مخفيانه باشد. به همين دليل اعتماد به سيستم ويدئوكنفرانس به عنوان يك رسانه ارتباطي امن، ممكن است نيازي بسيار جدي به نظر بيايد. به همين دليل كمپاني‌هاي توليد كننده تجهيزات ويدئوكنفرانس همواره در صدد پياده سازي انواع الگوريتم‌هاي استاندارد براي رمز‌نگاري رمز گشايي محتواي كنفرانس ويدئويي مي‌باشند. با اين رويكرد، تجهيزات ويدئوكنفرانس به سيستم‌هاي ارتباطي امني تبديل شده اند كه حتي در شرايط بسيار سري امكان نفوذ به آنها يا رمزگشايي محتواي آنها غير ممكن شده است. الگوريتم‌هاي امنيتي مورد استفاده عبارتند از AES و DES. هر كدام از آنها سطوح امنيتي مختلفي دارند و از كليد‌هاي با طول متفاوتي استفاده مي‌كنند. به طور اجمالي مي‌توان گفت مراكز نظامي و انتظامي، سيستم‌هاي تصميم‌سازي خطير، سازمان‌هاي با فعاليت كلان و سطح بالا و اصولا هر ارگان و سازماني كه محتاج به برقراري ارتباط امن و غير قابل نفوذ باشد، مي‌تواند با اطمينان و آرامش خيال از عدم شنود افراد غير مرتبط، از تجهيزات ويدئوكنفرانس بهره‌برداري نمايند. اين موضوع خصوصاً در مراكز نظامي و وزارت‌خانه‌ها كارايي بسيار بيشتري خواهد داشت.

لايف‌سايز

شركت LifeSizeيك شركت آمريكايي است كه به عنوان اولين كمپاني در دنيا، فناوري HD را وارد عرصه ويدئو كنفرانس نموده است. مزيت بزرگ محصولات اين شركت ارائه تصاوير با كيفيت HD تنها با داشتن يك پهناي باند مناسب مي‌باشد. به علاوه این شرکت ارائه دهنده راه حل‌های جامع (Total Solution) در زمینه برقراری ارتباط ویدئوکنفرانس خصوصاً در کلاس HD می‌باشد. تنوع مناسب محصولات هم در رده HD 720p و همچنين در رده HD 1080p از طرفی و ارائه راه کارهای Telepresence در کلاس HD از سویی دیگر این کمپانی را به یکی از پیشگامان فناوری ویدئوکنفرانس در دنیا تبدیل کرده است. در واقع كل محصولات اين شركت از ابتداي شكل‌گيري تا كنون از تكنولوژي HD پشتيباني مي‌نمايند. كمپاني لايف سايز هم اكنون با بيش از هزاران پروژه موفق در زمينه راه‌حل‌هاي ارتباطي مبتني بر ويدئوكنفرانس، به عنوان يكي از بهترين‌هاي اين بازار خود را تثبيت نموده است. طراحي منحصر به فرد، پيشگامي در توليد محصولات جديد منطبق بر نياز‌هاي روز، طيف گسترده محصولات بدون نياز به هر گونه Option نرم‌افزاري و هزينه‌ اضافي، تجربه بسيار بالاي توليد خصوصاً در رده HD، قيمت بسيار مناسب محصولات و نيز خدمات فني گسترده، از ديگر ويژگي‌هاي بارز اين برند در سطح دنيا مي‌باشد.